وقال آخرون : توفّي وهو ابن خمس وثمانين سنة ، حدّثت بذلك عن هشام بن محمّد أنّه كان يقوله عن أبيه . « 1 » الطّبري ، التّاريخ ، 5 / 323 - 325 قال : وتوفّي معاوية من الغد وليس يزيد بحضرته ، وكان ملكه تسع عشرة سنة وثلاثة أشهر ، وتوفّي بدمشق يوم الأحد لأيّام خلت من رجب سنة ستّين ، وهو ابن ثمان وسبعين سنة - واللّه أعلم . ابن أعثم ، الفتوح ، 4 / 265 توفّي معاوية في سنة ستّين من الهجرة ، وعهد إلى اللّعين ابنه يزيد لعنه اللّه ، فملك بعد أبيه « 2 » . المسعودي ، إثبات الوصيّة ، / 126

--> ( 1 ) - در اين سال ، معاوية بن أبي سفيان به دمشق بمرد . در وقت وفات وى اختلاف كرده‌اند ، اما اتفاق هست كه به سال شصتم هجرت بود وماه رجب . واقدى گويد : معاوية در نيمهء ماه رجب مرد . علي بن محمد گويد : روز پنج‌شنبه هشت روز مانده از ماه رجب بود . وى در رجب سال شصتم بمرد . مدت خلافتش نوزده سال وسه ماه بود . سعيد بن دينار سعدى گويد : معاوية شب پنج‌شنبه نيمه رجب سال شصتم بمرد ومدت خلافتش نوزده سال وسه ماه وبيست وهفت روز بود . علي بن محمد گويد : مردم شام به سال سى وهفتم ، ماه ذيقعده ، به هنگام جدايى حكمان با معاوية بيعت خلافت كردند . پيش از آن با وى بيعت كرده بودند كه انتقام خون عثمان را بگيرد . سپس به سال چهل ويكم پنج روز مانده از ماه ربيع الأول حسن بن علي با وى بيعت كرد وكار را به أو سپرد وهمهء مردم با وى بيعت كردند واين را سال جماعت گفتند . مرگ معاوية به سال شصتم ، روز پنج‌شنبه ، هشت روز مانده از رجب به دمشق رخ داد ومدت حكومتش نوزده سال ودو ماه وسه روز بود . هشام بن محمد گويد : در جمادى الأول سال چهل ويكم با معاوية بيعت خلافت كردند . مدت حكومت وى نوزده سال وسه ماه چند روز كم بود . مرگش أول رجب سال شصتم بود . در مدت عمر معاوية اختلاف كرده‌اند : بعضيها گفته‌اند ، هنگام مرگ هفتاد وپنج‌ساله بود . ابن شهاب زهرى گويد : وليد مدت عمر خليفگان را از من پرسيد . گفتم : « معاوية به هنگام مرگ هفتاد وپنج سال داشت . » وليد گفت : « به‌به ! عمر يعنى اين » . علي بن محمد گويد : وقتي معاوية بمرد ، هفتاد وسه‌ساله بود وبه قولي هشتادساله وبه قولي هفتاد وهشت‌ساله بود . پاينده ، ترجمه تاريخ طبري ، 7 / 2889 - 2890 ( 2 ) - معاوية در سنهء 60 هجرى وفات يافت ويزيد را وليعهد قرار داد . نجفي ، ترجمهء اثبات الوصيّة ، / 302